Το ανθρώπινο ιδεώδες-του Μιχάλη Φαχιρίδη

0
213

Οι άνθρωποι ως μέλη μίας κοινωνίας συνευρισκόμαστε πλειάδες φορές στην καθημερινότητα μας . Πολλάκις όμως , δεν συμπεριφερόμαστε με τον δέοντα τρόπο . Πώς πρέπει λοιπόν να συμπεριφερόμαστε μεταξύ μας; Με βάση ποια κριτήρια και ποιες αρχές; Αλλά και γιατί οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τους συνανθρώπους μας κατά αυτόν τον τρόπο; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα μας ταλανίσουν στο παρόν κείμενο. Οι άνθρωποι μέσα μας κατέχουμε ζωώδη ένστικτα όπως το μίσος , την εχθρότητα και το φθόνο. Πέρα από αυτά , κατέχουμε επίσης και τον Λόγο , ο οποίος έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τα τελευταία . Κάθε φορά πριν εκδηλώσουμε μια συμπεριφορά θα πράξουμε είτε με βάση το Λόγο είτε με τα ζωώδη ένστικτα .

Ας παραθέσουμε ένα παράδειγμα :<< Καθώς περπατάμε στο δρόμο , σταματάει ένας περαστικός και μας εξυβρίζει.>> Ο τρόπος αντίδρασης μας εξαρτάται που θα καταφύγουμε. Σε περίπτωση που καταφύγουμε στον Λόγο , το πρώτο πράγμα που θα κάνουμε είναι να τον ερωτήσουμε για ποιο λόγο μας προσβάλλει. Εάν όμως, καταφύγουμε στα ζωώδη ένστικτα θα πράξουμε με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή θα τον εξυβρίσουμε και εμείς με τη σειρά μας. Επιπροσθέτως, παρατηρούμε ότι, η συμπεριφορά με βάση τα ζωώδη ένστικτα είναι τυποποιημένη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι στο ζωικό βασίλειο ‘’κυριαρχεί’’ η τυποποιημένη συμπεριφορά. Συγκεκριμένα τα ζώα πράττουν βάσει της δοκιμής-σφάλματος[trial and error]. Προσαρμόζουν δηλαδή τη συμπεριφορά τους ορμώμενα κυρίως από την εμπειρική πραγματικότητα .

Σε αντίθεση με τον άνθρωπο , ο οποίος έχει τη δυνατότητα να προβαίνει σε μια αφαίρεση των εμπειρικών δεδομένων , και μέσω αυτής της αφαίρεσης να υλοποιεί τις εκάστοτε επιδιώξεις. Διαφαίνεται λοιπόν , ότι τα ανθρώπινα όντα κατέχουν τη δυνατότητα[ δηλαδή την αφαιρετική ικανότητα] να συμπεριφέρονται έλλογα , το ζήτημα λοιπόν έγκειται στο άμα η δυνατότητα αυτή θα μετουσιωθεί σε πράξεις. Παράλληλα , η συμπεριφορά με βάση το Λόγο αναδεικνύει όχι μόνο το μεγαλείο αλλά και την πηγή εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμού , η οποία είναι η εξέλιξη του ανθρώπινου Πνεύματος . Θα μπορούσε να ειπωθεί εν συντομία ότι ,η εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας αποτελεί αντανάκλαση της εξελικτικής πορείας του ανθρώπινου νοείν. Ουσιαστικά ο πνευματικός κόσμος του ανθρώπου είναι αυτός που επιδρά στην κοινωνική εξέλιξη και όχι μόνο.

Συνεπώς , εφόσον εντοπίζουμε σε αυτόν την ‘’υπεροχή’’ σε σχέση με τον υλικό κόσμο ,οφείλουμε να αναζητήσουμε σε αυτόν τους τρόπους με τους οποίους θα ενισχυθεί το ανθρώπινο ιδεώδες. Στο σημείο τούτο κρίνεται αναγκαία η απόδοση της σημασίας ,που έχει για μας το ανθρώπινο ιδεώδες. Ειδικότερα, το ανθρώπινο ιδεώδες έγκειται, στη μεταχείριση του συνανθρώπου μας πάντοτε ως αυτοσκοπού και όχι μέσου για την επίτευξη δικών μας σκοπών. Αυτό οφείλουμε να το επιδιώκουμε σε όλη τη διάρκεια του βίου μας εάν θέλουμε να αποκαλούμαστε μέλη του ανθρώπινου Πολιτισμού , καθώς με το να μεταχειριζόμαστε κάποιον ως μέσο για την επίτευξη δικών μας σκοπών , ακρωτηριάζει όχι μόνο την ανθρωπιά που έχουμε μέσα μας αλλά και την προσωπικότητα του συνανθρώπου μας. Φτάνοντας στο τέλος του παρόντος πονήματος , οφείλουμε να παραθέσουμε κάποιες γενικότερες παραινέσεις για τη σωστή εφαρμογή του ανθρώπινου ιδεώδους. Δεν αρκεί απλά η αφομοίωση της έννοιας αυτής καθαρά σε έναν ιδεατό ‘’χώρο’’ αλλά η πρακτική του εφαρμογή στον υλικό κόσμο. Άλλωστε , όπως γνωρίζουμε, θεωρία χωρίς πράξη έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται η πρώτη ατελής , αποβάλλοντας ουσιαστικά τη χρησιμότητα της και μετατρέποντας την σε απλό ευχολόγιο.

LEAVE A REPLY