Περί της θεωρίας των δύο άκρων – του Μάριου Χρηστίδη*

0
365

Η πολιτική θεωρία του κομμουνισμού έχει ασκήσει μεγάλη επιρροή στα πολικά δρώμενα του τελευταίου αιώνα και έχει θερμούς υποστηρικτές εντός του λεγόμενου αριστερού – προοδευτικού χώρου. Αντίστοιχα, έχει και πολλούς επικριτές, ιδίως εντός του λεγόμενου δεξιού – συντηρητικού χώρου. Η κύρια κριτική που ασκείται σήμερα από τον δεξιό πολιτικό χώρο είναι ότι ο κομμουνισμός, λόγω των διακηρύξεών του, αποτελεί «φασισμό άλλου χρώματος». Στο άρθρο αυτό θα υποστηρίξω πως η κριτική αυτή, που συχνά αναφέρεται ως «θεωρία των δύο άκρων» είναι ανυπόστατη.

Μια βασική κατηγορία κατά του κομμουνισμού είναι ότι αυτός επιδιώκει την κατάλυση του δημακρατικού πολιτεύματος. Στην πραγματικότητα, ο κομμουνισμός επιδιώκει μια μορφή άμεσης δημοκρατίας. Χαρακτηριστικά μέτρα προς αυτήν την κατέυθυνση είναι η δυνατότητα άμεσης ανάκλησης βουλευτών, η εξομοίωση της κατάστασης βουλευτών και εργατών, η άμεση νομοθέτηση από τους εργάτες στα σοβιέτ κ.ά. Με τέτοιου είδους μέτρα η εξουσία –που μέσω της επανάστασης περνά από την αστική στην εργατική τάξη- η εξουσία θα ελέγχεται και θα απολογείται, σε αντίθεση με ότι συμβαίνει σήμερα στα συστήματα της αστικής δημοκρατίας, στα οποία η εναλλαγή στην εξουσία γίνεται κάθε 4 χρόνια και χωρίς να απολογείται κανείς, αφού η κυβέρνηση δρα στο πλαίσιο της «ελεύθερης λαϊκής εντολής». Ο σεβασμός της λαϊκής θέλησης παραμένει ζητούμενο στην εποχή μας, αφού η «κρίση αντιπροσώπευσης» που βιώνουμε στο σύνολο των αστικοδημοκρατικών – καπιταλιστικών συστημάτων είναι αδιαμφισβήτητη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στη χώρα μας αποτελεί το δημοψήφισμα του 2015 που –αν και θεσμός «άμεσης δημοκρατίας»- δεν έγινε σεβαστό από κυβέρνηση και κοινοβούλιο. Ζητούμενο αποτελεί άλλωστε και η αναδιανομή του πλούτου έναντι της μειοψηφίας των αστών, προκειμένου να προοδεύσει συνολικά η κοινωνία και να εξαλειφθούν οι οικονομικές ανισότητες.

Μια δεύτερη κατηγορία κατά του κομμουνισμού αφορά τη χρήση της βίας. Η κατηγορία αυτή ενώ έχει υπόσταση, δεν αναιρεί τον προοδευτικό χαρακτήρα της προλεταριακής επανάστασης, η οποία πραγματοποιείται με στόχο της κοινωνική ισότητα και την απελευθέρωση των καταπιεσμένων. Καταρχήν, βασικό στοιχείο κάθε επανάστασης είναι η στήριξή της από μια κρίσιμη κοινωνική πλειοψηφία (εργάτες, αγρότες, στρατιώτες κλπ). Η λεγόμενη προλεταριακή επανάσταση διακηρύσσει η πλειοψηφία των ανθρώπων να πάρει στα χέρια της τα υλικά αγαθά και τα μέσα παραγωγής που στερείται, ενώ είναι η ίδια που τα παράγει, και να επέλθει οικονομική ισότητα. Η επανάσταση έχει, λοιπόν, ουσιαστικά δημοκρατικό σκοπό, όταν μάλιστα στηρίζεται από την κρίσιμη κοινωνική πλειοψηφία. Άλλωστα, ποια προτοποριακή αλλαγή για την ανθρωπότητα δεν περιείχε χρήση βίας; Στην Γαλλική Επανάσταση, που αποτέλεσε προχώρημα για την ανθρωπότητα, καθώς κατάργησε τη φεουδαρχία και αναγνώρισε την τυπική ισότητα των ανθρώπων, πέθαναν χιλιάδες άνθρωποι σε ένοπλες συγκρούσεις και στην γκιλοτίνα.

Συμπερασματικά, το να εξισώνεται μια θεωρία που διακηρύσσει την απελευθέρωση της ανθρωπότητας και την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και για να πάρει σάρκα και οστά απαιτεί την στήριξης κοινωνικής πλειοψηφίας με μια θεωρία που διακηρύσσει την πάταξη κάθε διαφορετικότητας και διακρίσεις σε ανάμεσα στους ανθρώπους λόγω του χρώματος του δέρματός του είναι τουλάχιστον αστείο. Η μάλλον θα ήταν, αν η εξίσωσή αυτή δεν έκρυβε από πίσω πολιτικά συμφέροντα της αστικής τάξης και ένα ουσιαστικό «ξέπλυμα» του φασισμού που –ας μην το ξεχνάμε- αποτελεί ιστορικά ακραία μορφή έκρασης του καπιταλιστικού συστήματος. Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχει ανάγκη κριτικής απέναντι στα συστήματα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού». Είναι όμως άλλο πράγμα η κριτική υπέρβαση των προβλημάτων κι άλλο η ισοπέδωση των εργατικών αγώνων, της ιστορίας ολόκληρων λαών και η εγκατάλειψη του στόχου για μια κοινωνία απελευθερωμένη και χωρίς εκμετάλλευση και διακρίσεις.

*Ο Μάριος Χρηστίδης είναι δευτεροετής φοιτητής της Νομικής ΑΠΘ και μέλος του Αριστερού Δικτύου Νεολαίας

LEAVE A REPLY